محمد قنبرى

45

شناخت نامهء كلينى و الكافى ( فارسى )

سبعة آلاف آية » « 1 » و معلوم است كه نسخه موجود كافى پيش او كلمه « عشر » را نداشته است . علامه شعرانى نيز در توجيه آن فرموده است : از آن‌جا كه عدد تقريبى آيات قرآن ، حدود هفت هزار آيه است از اين رو در اين روايت ، همان عدد تقريبى بدون در نظر گرفتن كسر آن « 2 » اعلام شده است و اين‌گونه اعلام آمار و ارقام ، رايج و معمولى است چنان كه مىگوييم : كتاب كافى مشتمل بر شانزده هزار حديث است ، و يا در روايت آمده است كه : امام چهارم عليه السلام بعد از شهادت پدر چهل سال گريه كرده است . در صورتى كه كتاب كافى به طور دقيق 16199 حديث دارد و امام چهارم عليه السلام نيز ، سى و پنج سال بعد از پدر ، بيشتر زندگى نكرده است . « 3 » عليهذا اين روايت ، بر فرض كه موثّق و يا صحيح باشد ، « 4 » يا به گونه‌اى كه توضيح داده شد ، هماهنگ با آيات و روايات و ادله قطعى است كه دلالت بر عدم تحريف قرآن دارند ، و يا آنگونه كه ديگران فهميده‌اند ، دلالت بر تحريف و كم شدن حدود دو ثلث قرآن دارد « 5 » كه در اين صورت به خاطر مخالفت با قرآن و دلايل قطعى و رواياتى كه تعليم مىدهند كه مخالف قرآن را دور بيندازيد ، ناگزير به طرد آن هستيم . « 6 »

--> ( 1 ) . وافى ، ج 2 ، ص 274 . ( 2 ) . مشهور ميان مردم اين است كه مجموع آيات قرآن 6666 آيه است ولى مرحوم طبرسى در مجمع البيان ، ج 10 ، ص 406 نقل مىكند كه مجموع آيات قرآن ، 6236 آيه است . عليهذا كسر آن در صورت اول 334 آيه و در صورت دوم 746 آيه خواهد بود . ( 3 ) . حاشيه مرحوم شعرانى بر شرح اصول كافى ملا صالح مازندرانى ، ج 11 ، ص 76 ؛ حاشيه آن مرحوم بر كتاب وافى مرحوم فيض كاشانى ، ج 2 ، ص 235 - 232 . ( 4 ) . مرحوم مجلسى در مرآة العقول ، ج 12 مىنويسد : اگر راوى اين روايت « هشام بن سالم » باشد ، خبر صحيح است‌و اگر « هارون بن مسلم » باشد كه در بعضى از نسخ آمده روايت موثق خواهد بود . ( 5 ) . بعضى عدد « سبعة عشر الف آية » را در روايت پذيرفته مازاد بر آيات فعلى قرآن را آيات منزله به شكل حديث‌قدسى و امثال آن دانسته‌اند . چنان كه گفته‌اند : از عبارت صدوق در اعتقادات ، ص 93 كه فرموده است : « بل نقول انه قد نزل من الوحى الذي ليس من القرآن ، لو جمع الى القرآن لكان مبلغه مقدار سبعة عشر الف آى ، نيز مىشود اين معنى را استفاده كرد اما اين معنى با جمله « ان القرآن الذي . . . » كه در حديث آمده سازگار نخواهد بود . ( 6 ) . البيان ، ص 245 .